ข้อมูลจากรัฐบาล โดยสำนักโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี เปิดเผยว่า ที่ประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) เมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน 2569 มีมติเห็นชอบปรับปรุงหลักเกณฑ์การลงโทษทางวินัยอย่างร้ายแรงสำหรับข้าราชการที่ทุจริตต่อหน้าที่ หรือละทิ้งหน้าที่ติดต่อกันเกินกว่า 15 วัน ให้กำหนดมาตรฐานเดียวกันทั่วประเทศคือ “ไล่ออกจากราชการ” สถานเดียว โดยไม่สามารถนำเหตุบรรเทาโทษหรือการนำเงินมาคืนมาขอลดโทษเป็นปลดออกได้อีกต่อไป

- ฐานความผิดที่ถูกยกระดับโทษ: การทุจริตต่อหน้าที่ราชการ และการละทิ้งหน้าที่ราชการติดต่อกันเกินกว่า 15 วัน โดยไม่มีเหตุผลอันสมควรและไม่กลับมาปฏิบัติงานอีกเลย
- อัตราโทษมาตรฐานใหม่: บังคับใช้ถ้อยคำ “ให้ลงโทษไล่ออกจากราชการ” แทนคำว่า “ควรลงโทษ” เพื่อปิดช่องว่างการใช้ดุลพินิจลดโทษระหว่างหน่วยงาน
- เงื่อนไขการลดหย่อนโทษ: การนำเงินที่ทุจริตไปแล้วมาคืน หรือการอ้างเหตุอันควรปรานีอื่นใด ไม่สามารถนำมาขอลดโทษจากไล่ออกเป็นปลดออกได้
- การยกเลิกมติเดิม: ยกเลิกมติ ครม. เดิมทั้งฉบับวันที่ 4 ตุลาคม 2503 และวันที่ 21 ธันวาคม 2536 เพื่อใช้เกณฑ์ใหม่เป็นบรรทัดฐานเดียว
ทำไมต้องเปลี่ยนเกณฑ์ลงโทษข้าราชการทุจริตเป็นไล่ออกสถานเดียว
ตามพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการพลเรือน พ.ศ. 2551 มาตรา 97 การลงโทษวินัยอย่างร้ายแรงแบ่งออกเป็น 2 ระดับ คือ “ปลดออก” และ “ไล่ออก” ซึ่งความแตกต่างสำคัญอยู่ที่สิทธิประโยชน์หลังพ้นจากตำแหน่ง โดยผู้ที่ถูกสั่งปลดออกยังคงมีสิทธิได้รับบำเหน็จบำนาญเสมือนผู้ที่ลาออกจากราชการตามปกติ ในขณะที่ผู้ถูกไล่ออกจะถูกตัดสิทธิรับบำเหน็จบำนาญทั้งหมด
ที่ผ่านมา มติ ครม. ฉบับเดิมใช้ถ้อยคำเปิดกว้างว่า “ควรลงโทษเป็นไล่ออกจากราชการ” ทำให้บางส่วนราชการใช้ดุลพินิจลงโทษเพียงแค่ปลดออกเมื่อผู้กระทำผิดนำเงินที่ทุจริตมาคืน หรือมีเหตุผลความจำเป็นส่วนตัว ส่งผลให้เกิดความลักลั่นและมาตรฐานการลงโทษที่ไม่เท่าเทียมกันในแต่ละกระทรวง การปรับแก้ถ้อยคำใหม่เป็น “ให้ลงโทษไล่ออกจากราชการ” จึงเป็นการปิดช่องโหว่ทางกฎหมายอย่างเด็ดขาด
3 สาระสำคัญของมติ ครม. ปรับเกณฑ์วินัยข้าราชการล่าสุด
ข้อเสนอการปรับปรุงแนวทางการลงโทษครั้งนี้ ผ่านการพิจารณาจากคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน (ก.พ.) และได้รับความเห็นชอบร่วมกันจากหน่วยงานตรวจสอบหลัก ทั้งสำนักงาน ป.ป.ช., สำนักงาน ปปง. และสำนักงานศาลปกครอง โดยมีรายละเอียดการเปลี่ยนแปลงที่ข้าราชการและหน่วยงานรัฐต้องยึดถือ ดังนี้
| หัวข้อการเปลี่ยนแปลง | แนวทางเดิม (มติ ครม. ปี 2503 และ 2536) | แนวทางใหม่ (มติ ครม. 17 พ.ย. 2569) |
| ถ้อยคำบังคับใช้ | ใช้คำว่า “ควรลงโทษเป็นไล่ออกจากราชการ” | เปลี่ยนเป็น “ให้ลงโทษไล่ออกจากราชการ” |
| การใช้ดุลพินิจลดโทษ | บางหน่วยงานลดโทษเหลือ “ปลดออก” ได้ | ห้ามลดโทษเหลือปลดออกในทุกกรณี |
| ผลของการคืนเงินทุจริต | นำมาเป็นเหตุบรรเทาโทษเพื่อรับบำนาญได้ | คืนเงินแล้วก็ยังต้องไล่ออกและตัดสิทธิบำนาญ |
การยกระดับมาตรการลงโทษทางวินัยอย่างร้ายแรงตามมติ ครม. ครั้งนี้ สร้างความชัดเจนและเป็นบรรทัดฐานเดียวกันให้แก่ทุกส่วนราชการทั่วประเทศ ข้าราชการที่กระทำผิดฐานทุจริตต่อหน้าที่ หรือจงใจละทิ้งหน้าที่ราชการติดต่อกันเกิน 15 วัน จะต้องรับโทษไล่ออกจากราชการสถานเดียวโดยไม่มีข้อยกเว้น เพื่อสร้างความโปร่งใสและเรียกคืนความเชื่อมั่นของประชาชนต่อระบบราชการไทย
ข้าราชการละทิ้งหน้าที่กี่วันถึงจะโดนไล่ออก หากข้าราชการละทิ้งหน้าที่ราชการติดต่อกันในคราวเดียวเกินกว่า 15 วัน โดยไม่มีเหตุผลอันสมควรและไม่กลับมาปฏิบัติหน้าที่ราชการอีกเลย จะเข้าข่ายความผิดวินัยอย่างร้ายแรงและต้องถูกลงโทษไล่ออกจากราชการทันที
ข้าราชการทุจริตถ้าเอาเงินมาคืนจะไม่โดนไล่ออกจริงไหม ไม่จริง ตามมติ ครม. ฉบับปรับปรุงใหม่ระบุชัดเจนว่า การนำเงินที่ทุจริตไปแล้วมาคืน หรือการมีเหตุอันควรปรานีอื่นใด ไม่สามารถนำมาเป็นเหตุลดหย่อนโทษจากไล่ออกเป็นปลดออกได้
ปลดออกกับไล่ออกของข้าราชการต่างกันอย่างไร ผู้ที่ถูกลงโทษปลดออกจากราชการยังถือว่ามีสิทธิได้รับเงินบำเหน็จบำนาญเสมือนผู้ที่ลาออกตามปกติ ส่วนผู้ที่ถูกลงโทษไล่ออกจากราชการจะถูกตัดสิทธิในเงินบำเหน็จบำนาญทั้งหมด